25 juli 2018

Jongeren met autisme in de kerk

Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat er in kerken en godsdienstige gemeenschappen in Amerika te weinig aandacht is voor kinderen met autisme, depressies en gedragsproblemen en dat deze jongeren vaker kerkdiensten vermijden dan jongeren zonder autisme.

Helpende Handen heeft geen signalen dat in de reformatorische kerken jongeren met autisme vaker het bezoeken van kerkdiensten achterwege laten dan jongeren zonder autisme. Dat betekent niet dat er geen jongeren met autisme zijn die vanwege hun autisme de kerkdienst niet bij kunnen wonen, deze situaties komen voor. Voor veel mensen met autisme is voorspelbaarheid belangrijk. Zo kan de structuur van de kerkdiensten hen houvast geven in het volgen van de liturgie, dit kan bijvoorbeeld met behulp van een pictogrammenboekje. Daarnaast kan het hebben van een vaste plaats in de kerk helpend zijn in het bezoeken van de kerkdienst.

We ontvangen wel signalen en vragen van ouders dat jongeren het soms moeilijk vinden de reguliere catechisatie bij te wonen. Om deze jongeren aan de gemeente te blijven binden, wordt in een toenemend aantal gemeenten catechisatie gegeven gericht op jongeren met autisme. Dit gebeurt dan veelal in kleinere groepen of individueel, hierdoor is er voor deze jongeren minder afleiding en ruis dan tijdens de catechisatie in grotere groepen.

Uitleg
In zowel de kerkdienst, als tijdens de catechese en verenigingen wordt vaak gebruik gemaakt van beeldspraak en kernbegrippen. Voor jongeren met autisme kan het gebruiken van beeldspraak lastig zijn en blijken veel Bijbelse begrippen niet eenvoudig te zijn. Mede daarom gaf Helpende Handen vorig najaar het boek Bij de Bron uit waarin vanuit een vaste structuur 52 Bijbelse kernwoorden worden uitgelegd. Het uitleggen van beeldspraak en als bekend veronderstelde begrippen kan deze jongeren vaak al helpen bij het volgen van de kerkdienst, de catechisatie of de vereniging.

Aandacht
Uit het onderzoek blijkt dat aandacht en erkenning voor de jongeren met autisme en hun ouders van groot belang is in het wel of niet bezoeken van kerkelijke activiteiten. Daarom is het goed dat er in steeds meer gemeenten - naast aandacht voor mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking - aandacht is voor mensen met autisme. Regelmatig ontvangt Helpende Handen vanuit kerken(raden) de vraag te spreken op een gemeenteavond of om kerkenraden iets te vertellen over jongeren met autisme binnen de kerkelijke gemeenten. Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid jongeren aan de kerkelijke gemeente te blijven binden, hierin kunnen we elkaar een helpende hand bieden.

Bart-Jan Noorlander is als consulent werkzaam bij Helpende Handen, de Vereniging langdurige zorg van de Gereformeerde Gemeenten.